Irak’ın güneyindeki Büyük Faw Limanı’ndan, Şırnak’taki Ovaköy sınır kapısına kadar devam ediyor yol. Buradan ise hem Türk limanlarına hem de karayoluyla Avrupa’ya uzanacak. 1200 km’lik yeni bir demiryolu ağı ile ‘Yeni İpek Yolu’ kurulacak ve kara yollarıyla ticaret ilerleyecek. Şu an için resmi ortaklar Türkiye, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri. Bu proje Ankara menşeili ama Türkiye’yi de aşan, Ortadoğu’yu şekillendirebilecek bir adım. Ben de bundan bahsetmek istiyorum.
Geçtiğimiz hafta Irak Başbakanı ile Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın görüşmesinde Irak’tan 750 bin varil petrol ihracatı konusunda anlaşma sağlandı. Bir yıl sonra ise kapsamlı bir anlaşma yapılacak. Bu aynı zamanda Türkiye’nin 1973’te Irak ile yaptığı Kerkük-Ceyhan boru hattı anlaşmasını feshedip, yeni bir anlaşma yapması demek. Türkiye hem transit ücreti alacak hem ham petrolün işlenip katma değerli satışından pay sahibi olacak hem de enerji koridorunda stratejik ülke konumunu pekiştirecek. Boru hattı kapasitesinin artırılmasıyla, Irak petrolü sadece Türkiye’ye değil tüm Avrupa’ya da ulaşabilir.
Bu cepte ama fazlası var. Proje ilk olarak ticaret yolu olarak planlamışken, İran Savaşı sonrası enerji koridoruna çevrilmesi de gündemde. Mesele Irak değil sadece. Bahreyn, Kuveyt ve Katar petrolünün yüzde 100’ünü, Irak yüzde 95’ini, Suud ve BAE ise yüzde 60’a yakınını Hürmüz Boğazı’ndan ihraç ediyor. Bu 6 ülkenin petrolü dünya petrol ihracatının yaklaşık üçte birine denk. İnanılmaz bir oran gerçekten. İran’ın her boğazı kapatması, bu ülkelerin milyarlarca dolar zarar etmesine ve güvenlik tehdidine sebep oluyor.
Türkiye, Irak’ın kuzeyindeki üslerin varlığıyla Kalkınma Yolu hattını büyük çoğunlukta terörden temizlemişti. Irak’taki İran destekli grupların baskısı kırılır ve proje hayata geçerse, bu “Körfez’den Avrupa’ya uzanan bir ticaret yolu” anlamına geliyor. Faaliyeti sonrası proje, Hindistan-İsrail-Avrupa hattı IMEC’i de rafa kaldırmak zorunda bırakacak.
Özetle bu proje ticaret yolu olarak büyük bir stratejik değer taşıyor. İleride buna enerji boru hattı da eklenirse proje ve Türkiye, küresel ölçekte oyun değiştirici bir hâl alır.
