Clash Report’ta yer alan habere göre İsrail, tüm Gazzelileri toplama kamplarına hapsedip insani yardım akışını kontrol altına almayı amaçlayan yeni bir plan uygulamaya başladı. İlk aşamada, Gazze’deki Filistinliler askeri koridorlarla bölünerek kamplarda sindirme politikasına maruz bırakılacak. İş birliği yapan ve istiladan sonra Gazze’de işçi olarak kalmak isteyenler, ayrım hattının doğusundaki İsrail kontrolündeki bölgelere götürülecek.
Filistinlileri Gazze’den ayrılmaya zorlamak için her türlü baskı yöntemi kullanılacak. İsrail, bu baskı sonucu toprakları terk etmek isteyenlere yönelik bir “gönüllü ayrılma” kampanyası başlatacak.
• Mavi alan: İsrail askeri bölgeleri
• Kırmızı çizgiler: İsrail askeri koridorları
• Lacivert çizgi: İsrail ayrım hattı
İsrail’in Yeni Taktiği: Gazze’de Açık Hava Toplama Kampları
Danimarka’ya bağlı olan Grönland’daki önemli maden kaynaklarını ve bu kaynakların coğrafi dağılımını gösteren harita, Amerikan Başkanı Trump’ın bu toprakları sadece Rusya ve Çin’e karşı stratejik bir bölge değil de zenginlikleri için de istediğini bizlere gösteriyor. Haritada, minerallerin bulunduğu noktalar ve bu madenlerin türleri renk kodlarıyla işaretlenmiş. Bölgesel olarak Grönland’ın en zengin bölgeleri şu şekilde;
Nuuk (Başkent) çevresi, zengin maden yataklarına sahip.
Isukasia (London Mining sahası), önemli bir madencilik bölgesi.
Kangerlussuaq (Uluslararası Havaalanı), madencilik açısından stratejik bir konumda.
Qaanaaq (Thule Hava Üssü) yakınlarında da maden rezervleri bulunuyor.
Grönland’daki Zengin Maden Kaynakları ve Dağılımı (Harita)
Grönland’daki Maden Türleri ve Özellikleri
1. Demir (Iron) – Mavi Nokta
• Sanayi üretimi ve çelik yapımı için kritik öneme sahip.
• Grönland’daki demir yatakları, küresel madencilik için önemli bir potansiyele sahip olabilir.
2. Altın (Gold) – Sarı Nokta
• Değerli bir metal olup finans, mücevherat ve teknoloji sektörlerinde kullanılır.
• Grönland’da dağınık halde altın yatakları bulunmaktadır.
3. Uranyum (Uranium) – Gri Nokta
• Nükleer enerji üretimi için kullanılan radyoaktif bir elementtir.
• Çevresel ve politik tartışmalara yol açabilen bir madendir.
4. Çinko (Zinc) – Yeşil Nokta
• Paslanmayı önlemek ve çeşitli alaşımlarda kullanmak için yaygın olarak tercih edilir.
• Genellikle bakır ve kurşun ile birlikte bulunur.
5. Bakır (Copper) – Turuncu Nokta
• Elektrik iletkenliği yüksek olan ve inşaat, elektronik gibi birçok alanda kullanılan bir metaldir.
• Grönland’daki bakır yatakları, madencilik için büyük bir fırsat sunmaktadır.
6. Diğer Mineraller (Other) – Siyah Nokta
• Nadir toprak elementleri ve diğer sanayi metallerini içerebilir.
• Grönland, nadir bulunan mineraller açısından büyük bir potansiyele sahiptir.
Grafikte 2024 yılı itibarıyla en çok altın üreten ülkeler ve üretim miktarları (metrik ton cinsinden) gösterilmiştir. Listeni ilk iki sırasındaki Çin ve Rusya’nın dolar baskısına karşı altın stokladığı bilinirken, topraklarındaki rezervleri de etkili bir şekilde kullandığı göze çarpıyor.
2024 Yılında En Çok Altın Üreten Ülkeler:
1. Çin – 380 ton
2. Rusya – 310 ton
3. Avustralya – 290 ton
4. Kanada – 200 ton
5. Amerika Birleşik Devletleri – 160 ton
6. Meksika – 130 ton
7. Kazakistan – 130 ton
8. Gana – 130 ton
9. Özbekistan – 120 ton
10. Güney Afrika – 100 ton
11. Peru – 100 ton
12. Endonezya – 100 ton
13. Mali – 70 ton
14. Brezilya – 70 ton
15. Tanzanya – 60 ton
16. Kolombiya – 60 ton
17. Burkina Faso – 60 ton
2024 Yılında En Çok Altın Üreten Ülkeler
2024’te En Fazla Altın Net İhraç ve İthal Eden Ülkeler
Aşağıda ise 2024 yılı itibarıyla net altın ithalatçıları ve ihracatçılarını sıralı ve net liste formatında bulabilirsin. Aşağıda eksi (-) olarak gösterilen ülkeler, ithal ettiğinden daha fazla altın ihraç ettiğini gösterir. Yani Türkiye, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin altın ihracatı ithalatından daha az ve stok miktarını artırıyor.
Altın Net İthalatçıları
• Çin: 90.4 milyar dolar
• Hindistan: 51.3 milyar dolar
• Birleşik Arap Emirlikleri (BAE): 23.9 milyar dolar
2025 yılı itibarıyla ülkelerdeki milyarder sayılarını gösteren infografikte; ABD ve Çin açık ara önde yer alırken, Hindistan, İngiltere ve Almanya gibi ülkeler de önemli milyarder sayılarına sahip olduğu görülüyor.
Dünyada en fazla milyardere sahip olan ülkeler ve milyarder sayıları:
1. ABD – 870
2. Çin – 823
3. Hindistan – 284
4. İngiltere (UK) – 150
5. Almanya – 141
6. İsviçre – 116
7. Rusya – 89
8. Fransa – 72
9. İtalya – 69
10. Brezilya – 67
11. Kanada – 65
12. Avustralya – 49
13. Singapur – 48
14. Endonezya – 44
15. Tayland – 43
16. Japonya – 41
17. Güney Kore – 38
18. İsrail – 33
19. Türkiye – 31
20. Meksika – 28
21. İsveç – 28
Dünyada En Fazla Milyarder Olan Ülkeler (2025)
Bu verilere göre, en fazla milyardere sahip olan ülke ABD olurken, Çin çok küçük bir farkla ikinci sırada yer alıyor. Hindistan ise üçüncü sırada bulunarak Asya kıtasındaki ekonomik büyümesini yansıtıyor. Avrupa’da en fazla milyarder İngiltere, Almanya ve İsviçre’de yer alıyor. Türkiye ise 31 milyarder ile listeye dahil olmuş.
2020-2024 döneminde küresel silah ithalatındaki en büyük ülkeleri yüzdelik dilimlerle gösteren inforafikte; savaştan sonra Ukrayna’nın birinci sıraya yerleştiği görülüyor. Dünya genelindeki toplam silah ithal pazarının yüzdelere göre aktarıldığı görselde Ukrayna, Hindistan ve Suudi Arabistan’ın ilk üçte yer aldığı görülüyor.
Avrupa:
• Ukrayna – %8,8
• Polonya – %2,4
• Birleşik Krallık – %2,5
Asya:
• Hindistan – %8,3
• Suudi Arabistan – %6,8
• Katar – %6,8
• Pakistan – %4,6
• Japonya – %3,9
• Kuveyt – %2,9
• Güney Kore – %2,6
• Birleşik Arap Emirlikleri – %2,6
Afrika:
• Mısır – %3,3
Okyanusya:
• Avustralya – %3,5
Kuzey Amerika:
• Amerika Birleşik Devletleri – %3,1
Diğer ülkeler: %37.9
Silah ithalatının toplam değeri belirtilmemiş olsa da SIPRI verilerine göre küresel yıllık silah ticareti 100 milyar doların üzerinde. Bu verilere dayanarak:
-Ukrayna (%8,8) – 8,8 milyar doların üzerinde
-Hindistan (%8,3) – 8,3 milyar doların üzerinde
-Suudi Arabistan & Katar (her biri %6,8) – 6,8 milyar dolar civarında
-Pakistan (%4,6) – 4,6 milyar dolar civarında
-Mısır (%3,3) – 3,3 milyar dolar civarında
Bu oranlar yaklaşık tahminlerdir – yıllara göre değişkenlik gösterebilir.
Afrika’nın nüfusu ne fazla olan, en büyük şehirlerini merak ettiniz mi hiç? Şehirler, nüfus ve ülke bayraklarının yer aldığı infografikte ‘Kara Kıta’nın en büyük üç şehrinin Kahire, Lagos ve Kinşasa olduğu görülüyor.
Haritada Roma İmparatorluğu (kırmızı) ile Moğol İmparatorluğu (mavi) arasındaki tarihî ve en geniş sınırları kıyaslanıyor.
Roma İmparatorluğu, Avrupa, Kuzey Afrika ve Akdeniz çevresine yayılmışken, Moğol İmparatorluğu Asya’nın büyük kısmını kapsayarak Avrasya’nın içlerine kadar uzanmıştır. Çapraz taralı bölge, iki imparatorluğun etki alanlarının kesiştiği veya tarih boyunca mücadele yaşanan bölgeleri gösterebilir.
Sudan’da siyasi olarak ülke yönetimini kontrol altında tutan Sudan ordusu, bünyesindeki Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) saldırısı sonrası ülkenin batısında birçok bölgeyi kaybetti. Türkiye’nin desteklediği Sudan ordusuna karşı HDK’nın ilerleyişini incelediğimizde, ülkedeki nüfus yoğunluğunun çok büyük bir kısmında öne çıktığı göze çarpıyor.
Bu sayfada Sudan’daki son gelişmeleri, en güncel harita ve gelişmelerle ele almaya çalışacağız.
Sudan Son Durum Haritası
Kasım 2025: Birleşik Arap Emirlikleri destekli Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK-RSF), Darfur bölgesinin başkenti El Feşir’i ele geçirdi. 2023 yılının başından bu yana Sudan Ordusu’nun kontrolündeki şehir kuşatma altındaydı ve HDK, şehri ele geçirdikten sonra binlerce insanı katletti.
Mart ayında Sudan ordusu, Türkiye’nin de desteğiyle başkent Hartum’u iki yılın ardından tamamen kontrol altına alarak iç savaşın başından bu yana en büyük zaferini elde etmişti.
Aşağıdaki harita kırmızı Sudan ordusu, yeşil ise HDK olarak gösterildi.
Sudan son durum haritası – Harita: ISWNEWS
26 Mart 2025: Başkent Hartum’daki Başkanlık Sarayı’nı ziyaret eden Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Sudan Ordu Komutanı Abdulfettah Burhan, havalimanının HDK’den ele geçirilmesiyle iki yılın ardından başkent Hartum’da kontrol sağlanarak büyük bir zafer elde edildiğini aktardı.
HDK güçlerinin Cebel Evliya baraj köprüsü üzerinden Beyaz Nil’in batısında çekilirken görülmesi ise zaferi taçlandırdı.
Çin, ‘tarafsız politikasından’ vazgeçerek ilk kez Sudan ordusuna desteğini açıkladı. Öte yandan Rusya ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından desteklenen HDK’den, Rusya’nın desteğini çektiği iddia edildi.
25 Mart 2025: Sudan’da merkezi hükümet ile çatışan Hızlı Destek Kuvvetleri, son aylarda büyük güç kaybetti. 22 Mart’ta başkent Hartum’daki birçok stratejik noktayı HDK’dan ele geçiren Sudan ordusu, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nın kontrolüne geçmesiyle birlikte Hartum’un büyük bölümünü kontrol altına almış oldu. 26 Mart itibariyle paylaştığı Sudan son durum haritası ise şu şekilde;
Sudan ordusu: Yeşil (TR destekli)
Hızlı Destek Kuvvetleri: Kırmızı (BAE, Rusya ve kısmen de İsrail destekli)
Sarı renkli alan, SPLA/AM yani Güney Sudan’ın bağımsızlığından sonra Sudan’da kalan Sudan Halk Kurtuluş Hareketi’ni tanımlıyor.
Mor renk ise diğer isyancı grupları.
Sudan Nüfus Yoğunluk Haritası
46 milyonluk Sudan’da en fazla nüfusa sahip olan şehir Omdurman. Başkent Hartum’un yanı başında yer alan Omdurman ve çevresi yani ülkenin orta bölgesi kalabalık nüfusa sahip.
Dünya haritasında Sudan:
Sudan İç Savaşı’nın Anatomisi: ‘Adım Adım Eşkıyanın İktidarı’
Afrika’nın en büyük üçüncü ülkesi Sudan, jeopolitik konumu ve doğal kaynaklar nedeniyle stratejik bir ülke. 1956 yılında bağımsızlığını kazandıktan sonra birçok askeri darbeyle karşı karşıya gelen ülke, 1989 yılında Ömer el-Beşir’in de içerisinde olduğu askeri cuntanın darbesiyle karşılaştı. Otuz yıl boyunca Sudan’ı demir yumrukla yöneten Beşir, 1983 yılında başlayan İkinci Sudan İç Savaşı’nı 2005 yılında imzalanan anlaşmayla sona erdirdi. II. Dünya Savaşı sonrası en çok sivil kaybın gerçekleştiği savaşlardan biri olan iç savaş, kıtlık ve hastalık sonucu ölenlerle birlikte iki milyon insanın hayatını kaybettiği bir felakete dönüştü. Beşir döneminde 2005 yılında imzalanan barış anlaşmasıyla iç savaş sona ererken, 2011 yılında Güney Sudan bağımsızlığını ilan etti. Darbe ile başlayan Beşir dönemi, sokak protestoları sonucu 2019 yılında yine askeri bir darbeyle son buldu. Sudan Silahlı Kuvvetleri ve “Hemedti” olarak bilinen Hızlı Destek Güçleri’nin (HDK) ortaklığında otuz yıllık Beşir dönemi sona ermiş, askeri-sivil bir hükümet kurulmuş ancak iki yıl sonra yine darbe yaşanmıştı.
Sudan’da askeri cunta, beraber yönetimi ele geçirdiği 100 bin kişilik Hızlı Destek Güçleri ile siyasi ve ekonomik anlaşmazlık yaşadı. Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ve Hızlı Destek Güçleri lideri General Mohamed Hamdan Dagalu arasındaki güç paylaşımı sonrası yaşanan gerginlik, 15 Nisan 2023’te başkent Hartum’da iç savaşa dönüştü. Sudan ordusunu Suudi Arabistan ve Mısır desteklerken, HDK’yı Birleşik Arap Emirlikleri fonluyor. Birçok iddiaya göre Rus paralı asker grubu Wagner de HDK ile yakın işbirliği içerisinde.
Sudan’da dünyanın en büyük insanı krizine neden olan iç savaşın temeli tamamen bu. Taraflar arasındaki rekabet ve güç paylaşımı, şu ana kadar 20 binden fazla insanın ölümüne ve 10 milyon insanın yerinden edilmesine neden oldu. Peki ismi pek bilinmeyen Hızlı Destek Güçleri kim? Nasıl orduya meydan okuyabiliyor?
Bunun cevabı da aslında tarihi farkındalık adına çok önemli bir geçmişe dayanıyor.
Eşkıyadan Orduya: Hızlı Destek Güçleri
‘İç savaşlar ve darbeler ülkesi’ olan Sudan’da devrik lider Beşir, Çad sınırındaki Darfur bölgesinde bir isyan hareketi ile karşılaştı. 2003 yılında çoğunlukla Arap olmayan ayrılıkçıların hükümete karşı silahlanması sonucu başlayan çatışmalar, Devlet Başkanı Beşir’in çoğunluğu Arap milislerden oluşan ve Darfur’da faaliyet gösteren ‘Cancavid’lerle işbirliği yapmasıyla devam etti. İsyancılar ile ordu arasındaki çatışmalar, atlı süvarilerden oluşan ‘Cancavid’lerin müdahalesiyle farklı bir boyut kazandı. Cancavid’lerin amacı orduya destek olmaktı ancak tamamen kendi çıkarlarına göre hem isyancılarla hem de yerel halkla savaştı. Köyleri basarak kadınlara tecavüz eden, binlerce insanı katleden bu milisler Ömer el Beşir’e zaferden çok utanç kaynağı oldu. Cancavid’lerin katliamları nedeniyle 2009’da Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Beşir’i soykırım ile suçladı. UCM’nin bu kararı sonrası Beşir, 2010 yılında Cancavid’leri orduya dahil etmek için çalışmalara başlamış, birlikler önce “Sınır Koruma Birlikleri”, sonrasında ise “Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK)” adı altında Güvenlik ve İstihbarat Teşkilatı’na resmen dahil edildi. Bu kurumsallaşma döneminde “Cancavid” milislerinin lideri Musa Hilal, Devlet Başkanı Beşir ile ilişkilerini kesince, Hilal’in kuzeni ve şu an hâlâ HDK lideri olan Muhammed Hamdan Dagalu yeni lider oldu. Dagalu, önceden eski bir yol kesici, bizim tabirimizle eşkıyalık yapan biriydi.
Mohamed Hamdan Dagalu
Aslında HDK’yı 2013 yılında yarı organize bir paramiliter güce çeviren Beşir’in öncelikli amacı kendi güvenliğinin sağlanmasıydı ancak öyle olmadı. HDK’yı başkentteki stratejik noktalarda, sorunlu sınır bölgelerine ve altın madenleri gibi ekonomik merkezlerde görevlendirdi.
Sudan lideri Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ve Hızlı Destek Güçleri lideri General Dagalu arasındaki güç mücadelesi Nisan 2023’te savaşa dönüşünce, ordunun çaresizliği de gözler önüne serildi. Sudan ordusunun karşısında, isminden de anlaşılacağı üzere oldukça hareketli ve savaşa hazır 100 bin kişilik bir güç vardı.
HDK ile Sudan ordusu arasındaki savaş ikinci yılına yaklaşırken; ABD, Suudi Arabistan ve Birleşmiş Milletler’in barış görüşmelerine öncülük etmesine rağmen uzlaşı sağlanamadı. HDK, 5 eyaletten oluşan Darfur bölgesinin 4 eyaletini kontrol ederken, başkent Hartum’da da büyük bir alanda hakimiyetini sürdürüyor. Sudan hükümeti de iç savaştaki üstünlüğü ele geçirmeden masaya oturmaya sıcak bakmıyor.
İnfografik, 2024 yılı itibarıyla NATO ülkelerinin ve NATO dışındaki Rusya ile Ukrayna’nın aktif askeri personel sayılarını karşılaştırmalı olarak gösteriyor. Bu verilere göre Rusya ve Ukrayna savaş boyunca asker sayılarını artırırken, NATO içerisindeki en büyük orduya sahip üç ülke sırayla ABD, Türkiye ve Polonya.
NATO’nun En Büyük Orduları ve Rusya-Ukrayna Karşılaştırması
NATO ülkeleri işe birlikte Rusya ve Ukrayna Asker Sayıları
1. Rusya – 1,500,000
2. ABD – 1,300,000
3. Ukrayna – 880,000
4. Türkiye – 355,000
5. Polonya – 202,000
6. Fransa – 200,000
7. Birleşik Krallık – 184,000
8. Almanya – 182,000
9. İtalya – 166,000
10. Yunanistan – 143,000
11. İspanya – 133,000
12. Romanya – 81,000
13. Kanada – 68,000
14. Bulgaristan – 37,000
15. Hollanda – 41,000
16. Macaristan – 42,000
17. Belçika – 25,000
18. Çekya – 28,000
19. Norveç – 23,000
20. Danimarka – 20,000
21. Litvanya – 23,000
22. Slovakya – 18,000
23. Hırvatistan – 14,000
24. İsveç – 24,000
25. Letonya – 17,000
26. Estonya – 7,000
27. Slovenya – 7,000
28. Lüksemburg – 2,000
29. İzlanda – NATO üyesi olup ordusu olmayan tek ülke.
Son dönemde İsrail, ABD ve hatta İngiltere’nin savaş uçaklarıyla vurduğu Yemen’de son durum, uzun bir süredir aynı. Suudi Arabistan’ın 2015 yılında Arap ülkeleriyle birlikte İran destekli Husiler’e karşı başlattığı operasyon, savaşın ilerleyen zamanlarında kendi içerisinde de bölündü ve kısmi başarıyla Husiler’in ilerleyişi durdu.
Genel kapsamda bakıldığında ise büyük bir başarısızlık ile sonuçlanan Arap Koalisyonu, zamanla Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan arasında da çıkar çatışmasına döndü. Şu anda ana hatlarıyla üçe bölünen Yemen son durum haritası ve tarafları ele alacağımız bu sayfada, güncel harita ve bilgilere yer vereceğiz.
Yemen Son Durum Haritası
6 Ocak 2026: Yemen’de BAE’nin güçlerini çekmesi sonrası, BAE destekli GKK güçleri şehirlerdeki etkisini kaybetti; bölgesel valilikler ve devlet kurumları merkezi hükümete bağlı olduklarını ilan etti. Çatışmasız bir şekilde kısa sürede topraklarda kontrol sağlayan Yemen ordusu, GGK kontrolündeki Aden ve Lahic illeri (sarı) dışındaki bölgelerde -Husiler kontrolündeki kırmızı bölge hariç- hakimiyeti sağladı.
1 Ocak 2026: Yemen’de BAE destekli Güney Geçiş Konseyi (GGK) güçleri, Hadramut bölgesinden tamamen çekildi. Bölge, BAE-Suudi Arabistan geriliminin başladığı yerdi. Hadramut, şu anda Suudi Arabistan destekli Yemen ordusu ve aşiretlerin kontrolünde.
Gidişat öyle bir seviyete geldi ki BAE destekli Güney Geçiş Konseyi’ne bağlı merkezler bir bir geri adım atarak Yemen hükümetine bağlanıyor. Çoğu yer çatışmasız geri alındı. 2-4 Ocak arasında Yemen haritasındaki değişim:
Kırmızı: Husiler
Sarı: BAE destekli GGK güçleri
Yeşil: Suudi Arabistan destekli Yemen ordusu ve aşiretler
Yemen son durum haritası 2-4 Ocak 2026
18 Nisan 2025: BAE basınına göre Yemen hükümeti, İran destekli Husiler’den Hudeyde Limanı‘nı geri almak için yaklaşık 80 bin asker konuşlandırmaya hazırlanıyor. Amaç, Husiler’in deniz irtibatını kesmek. Operasyonun İsrail ve ABD desteğiyle başlayacağı iddia ediliyor.
21 Mart 2025:
Yemen’de son durum haritası 2025 (Mart MepaNews)
Kırmızı: Yemen Başkanlık Konseyi (Suudi Arabistan destekli)
Sarı: Husiler (Ensarullah Hareketi, İran destekli)
Mavi: Güney Geçiş Konseyi (BAE destekli)
Çizgili Kırmızı Bölge: Arap Yarımadası El Kaidesi’nin varlığı
Gri Noktalar: Tarafların karşılıklı çekişme içerisinde olduğu bölgeler
17 Mart 2025: ABD öncülüğündeki hava saldırıları Saada, Hacca, Sanaa, Marib, Dhamar, Al Bayda, Ibb ve Taiz dahil olmak üzere çok sayıda Yemen şehrine yapıldı. Husi kaynakları saldırıların 53 sivilin ölümüne yol açtığını iddia ediyor.
Bu sayfa, çatışmaların gelişimine göre güncellenmektedir. Aşağıdaki bilgiler 2021 öncesi Yemen’deki durum sayfa bilgilerine aittir.
2021 ve Öncesi Yemen
Yemen’de Suudi Arabistan öncülüğünde Husilerle mücadele eden koalisyon güçleri, meşru Hadi hükümetini desteklerken, Birleşik Arap Emirlikleri’nin ülkenin güney sahillerinde faaliyette olan koalisyon güçleri içerisindeki Güney Geçiş Konseyi‘ni (GGK) fonlaması dikkat çekiyor. Hadi hükümeti güçleri ile Güney Geçiş Konseyi üyeleri arasında çıkan çatışmalarda ateşkes sağlanmıştı. BAE desteğiyle ülkenin güneyinde bağımsız bir devlet kurma planları olduğu belirtilen GKK, kontrol ettiği bölgelerde özerklik ilan etti.
İran Genelkurmay Başkanı Bakıri’nin danışmanlık desteği verdiklerini açıkladığı Husiler, büyük çoğunluğu İHA saldırısı olmak üzere sahadaki Hadi hükümetinden daha etkili operasyonları Suudi Arabistan topraklarında gerçekleştiriyor.
Yemen’de taraflardan biri de El Kaide. Arap yarımadasının en güçlü yapılanmalarından birine sahip olan örgüt, ağırlıklı olarak çöl bölgeleri ve bazı sahil kentlerinde etkinliğini sürdürüyor.
Yemen’de Savaşın Tarafları:
Suud öncülüğündeki koalisyon güçleri ve meşru Hadi hükümeti
BAE destekli Güney Geçiş Konseyi (GKK)
İran destekli Husiler
El Kaide örgütü ve onu destekleyen aşiretler
Yemen’de savaşın cepheleri – İnfografik: İNSAMER
Arap dünyasındaki en yoksul ülkesi Yemen’de hükümet gelirlerinin yüzde 65’ini petrol ve gaz ihracatı oluşturuyor.
2015’ten bu yana Yemen ekonomisi yüzde 30’dan fazla küçüldü.
Yaklaşık 30 milyonluk ülkede 22 milyon Yemenli, insani yardıma muhtaç halde. Bu sayının yaklaşık 10 milyonu ise acil insani yardıma muhtaç.
Yemen Data Project grubunun bildirdiğine göre, Mart 2015 ile Mart 2018 arasında koalisyonun hava saldırılarının yüzde 30’undan fazlası askeri olmayan hedeflere oldu.
İnsani yardım örgütü Care Deutschland’ın Genel Sekreteri Karl-Otto Zentel’e göre 20 bin hava saldırısı sonucu toplam 70 bin kişinin hayatını kaybetti ve dört milyon kişi yerinden edildi.
16 milyon kişinin temiz suya erişimi olmayan Yemen’de her 10 dakikada bir çocuk hayatını kaybediyor.
Yemen’de Son Durum Haritası
15 Kasım 2021
26 Nisan 2020: Koronavirüs salgını nedeniyle iki haftalık ateşkes ilan eden Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, ateşkesi bir ay daha uzattı. Husilerin Yüksek Siyasi Konsey Başkanı Mehdi el-Meşat, ülkedeki krizi sona erdirmek için Suudi Arabistan ile sürekli iletişim halinde olduklarını açıkladı.
Geçtiğimiz yıl yapılan anlaşmaya rağmen BAE destekli Güney Geçiş Konseyi (GGK), askeri ve güvenlik kuvvetlerine, olağanüstü hal ve özerklik ilanı talimatı verildiğini duyurdu. Yemen’in güneyinde yer alan 8 ilden Hadramevt, Şebve, Mehra, Ebyen, Sokotra makamları özerklik ilanını reddetti.
Yemen’in sahil şehirlerinde nüfuz alanına sahip GKK, meşru Hadi hükümetinin geçici başkenti Aden’in de büyük bir kısmını kontrol ediyor.
Yemen son durum haritası – Harita: Mepa News
Yemen İç Savaşı Nasıl Başladı?
Yemen, 1918’de Osmanlı’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. Güney Yemen ise 1967’de İngilizlerden bağımsızlığını elde etti. 22 Mayıs 1990’da Kuzey ve Güney Yemen birleşti. 29 milyonluk nüfusun yüzde 65 Sünni ve yüzde 35 Şii. Kuzeybatıda yoğunlaşan Şiilerin çoğunluğunu Zeydiyye koluna mensup Husiler oluşturuyor.
2004’te dönemin lideri Ali Abdullah Salih’e karşı ayaklanan Hüseyin Bedrettin El Husi aynı yıl öldürüldü ve yerine kardeşi Abdül Malik El Husi aldı.
2011’de Arap Baharı sonrası devrilen Salih’e de onun yerine geçen Hadi’ye de karşı çıkan Husiler, Yemen’i 6 bölgeye ayırmayı öngören anayasa tasarısını reddederek kendilerine daha fazla söz hakkı doğuracak iki bölgeyi yapıya geçiş çağrısı yaptı. Husilere bağlı gruplar ayaklandı.
Husiler Sana’yı Ele Geçirdi
21 Eylül 2014’te Husiler, başkent Sana’yı ele geçirdi. Ocak ayında Cumhurbaşkanı Hadi’nin konutu ile Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nı kuşatan Husiler, Hadi’yi istifaya zorladı ve Hadi istifa ederek Suudi Arabistan’a kaçtı. Riyad’dan dönen Hadi doğrudan Aden’e giderek istifasını geri çektiğini açıkladı.
Suudi Arabistan Öncülüğündeki Koalisyon Hava Harekatı Başlattı
Husiler ve devrik lider Salih Abdullah’a bağlı silahlı güçlerin (geçici başkent ilan edilen) Aden’e doğru ilerlemesi üzerine 26 Mart 2015’te Suudi Arabistan öncülüğündeki Bahreyn, Kuveyt, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Ürdün, Fas ve Sudan’dan oluşan koalisyon Yemen’de “Kararlılık Fırtınası” adlı hava harekatını başlattıklarını duyurdu.
6 Kasım 2019: Yemen ile BAE destekli ayrılıkçı Güney Geçiş Konseyi (GGK) arasında Riyad Anlaşması imzalandı.
GGK’ye bağlı askeri birlikler kontrol ettikleri Aden, Ebyen ve Şebve şehirlerini terk edecek.
Tüm askeri birlikler 60 gün içinde Savunma Bakanlığı bünyesinde birleşecek.
Yemen’de son durum haritası (Ekim 2019):
Yemen son durum haritası (Ekim 2019) – Harita: MEPA News
13 Aralık 2018: Husi heyeti üyelerinden Cemal Amir, 6 Aralık’ta BM öncülüğünde İsveç’in başkenti Stockholm’de başlayan barış görüşmelerindeki son durumu AA muhabirine açıkladı. Amir’in açıklamalarına göre Yemen barış görüşmelerindeki son durumun özeti şu şekilde:
BM; Hudeyde, Taiz, Merkez Bankası ve Sana Havalimanı olmak üzere beş ana sorunu çözmek için anlaşma taslakları sundu.
Husiler ve Yemen hükümeti geçiş noktalarının açılması ve sükunet adımlarının atılması konusunda hemfikir.
Kapsamlı ateşkes başlığını ise Husiler kabul etti fakat Yemen hükümeti reddetti.
Havacılık Genel Kurulunun yeniden işlerlik kazanması ve iki taraf arasında havalimanının açılması konusunda anlaştı. Böylece tüm Yemen havalimanları BM’nin teknik gözetimine verilecek.
Husiler, Hudeyde kenti ve havalimanından çekilme ile kapsamlı ateşkes yapılmasını onayladıklarını ifade etti.
Taraflar arasında 16 bin esire ilişkin listeler karşılıklı teslim alındı. Esir takası 20 Ocak’ta Kızılhaç Komisyonu tarafından gerçekleşecek.
“Yemen krizini bitirmek için siyasi çözümden başka bir alternatif olduğuna inanmıyoruz” diyen Kuveyt Dışişleri Bakanı Şeyh es-Sabah, tarafların çözüme ulaşması halinde Yemen’deki savaşı bitirecek anlaşmanın imza törenine ev sahipliği yapmaya hazır olduklarını söyledi.
21 Kasım 2018: Husiler, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçleri, El Kaide ve IŞİD’in kontrol ettiği alanlar renklendirilmiş. En yoğun çatışmalar ülkenin batısındaki Hudeyde Havalimanı çevresinde.
Yemen Son Durum Haritası (21 Kasım 2018) – Harita: SouthFront
20 Temmuz 2018:
9 Temmuz 2018:
Yemen son durum haritası (9 Temmuz 2018)
28 Ocak 2018: Yemen’in güneyinde yer alan geçici başkenti Aden’de ‘BAE destekli’ ayrılıkçı Güney Hareketi ile resmi hükümet güçleri arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Milisler bazı hükümet binalarında kontrolü sağladı.
22 Mayıs 2017:
10 Ocak 2017: Anadolu Ajansının düzenlediği haritada Yemen’de El Kaide kontrolünde bölgelerin olmadığı gösteriliyor.
Yemen son durum haritası (10 Ocak 2017) – AA
2 Ocak 2017:
17 Aralık 2016:
12 Aralık 2016 Yemen son durum haritası
21 Kasım 2016:
21 Kasım 2016 Yemen son durum haritası
Yemen’de Son Durum ve Savaş Haritası (31.05.2016) – Harita: A7_Mirza
Yemen hükümeti ile Husiler arasında devam eden doğrudan görüşmeler ‘ateşkesin ihlali’ gerekçesiyle hükümet tarafından askıya alındı. (2 Mayıs)
1-) Suudi öncülüğündeki Koalisyon güçleri ve Meşru Hadi Hükümeti (Halk Direnişi Güçleri – HDG)
Suudi Arabistan 27 Mart 2015’te 9 ülkeyle birlikte meşru yönetimdeki Hadi hükümetine destek için hava operasyonlarına başladı. Arap Baharı sonrasında seçimle yönetime gelen Mamsur Hadi, Husiler’in başkent Sana’a darbesi sonucu Aden’e kaçtı ve buradan ülkeyi yönetmeyi hedefledi. Şuan Suudi uçak koalisyonu Meşru Hadi hükümetine ve onun emrindeki HDG ile ortak operasyonlar sürdürüyor.
2-) ‘İran Destekli’ Şii Husiler ve Devrik Lider Salih Abdullah’a bağlı güçler
Şii mezhebinin Zeydi kolundan olan Husiler, ismini 2004’te dönemin lideri Ali Abdullah Salih’e ilk isyanı başlatan Hüseyin Bedrettin El Husi’den alıyor. Özü itibariyle Enserullah hareketi olarak da bilinirler ve Hadi hükümetine karşı hareket ediyorlar. Başkent Sana’a ve çevresi kontrollerinde. Bir zamanlar kendisine savaş açtığı, Arap Baharı sonrasında devrilen Salih Abdullah’a bağlı milislerle birlikte Hadi hükümetine karşı savaşıyorlar.
3-) El Kaide örgütü ve onu destekleyen aşiretler
El Kaide’nin Arap Yarımadası’ndaki hareketi olarak kabul edilen örgüt daha öncede Suudi Arabistan ve Yemen’de çeşitli saldırılarda bulunmuştu. ABD, Yemen’de ki El Kaide örgütünün dünyadaki en tehlikeli El Kaide yapılanması olduğunu açıklamıştı. Yemen’de ki bu El Kaide örgütü, Husiler’in etkinliğini arttırmasıyla daha da büyümeye başladı. Çünkü Husilere karşı olan Sünni aşiretlerin belli bir kısmı, El Kaide’ye destek vermeye başladı.
Yemen Hakkında Önemli Bir Not:
Yemen Arap toplumları arasında halkın aşiretlere en bağlı olduğu ülkelerden. Ülke ‘i kırsalda yaşamaktadır. Ülkede güçlü büyük aşiretlerin olması, aşiretlerin ordu ve siyasete etki gösttermesine de neden oluyor denebilir. Ülkede mezhepsel ve dini çatışmaların olduğu bilinse de aşiretler arasındaki çatışma da gözardı edilmemelidir.
Yemen ile ilgili Nisan ayındaki önemli başlıklar:
– Yemen’de geçtiğimiz günlerde El Kaide kontrolündeki Mukalla şehrine Suudi koalisyonu operasyon düzenledi. Suudi koalisyonu öldürülen El Kaide üyesi sayısını 800 olarak verirken, diğer kaynaklar bu sayının 100’ün altında olduğunu belirti. (27 Nisan)
– Yemen’de Suudi destekli meşru hükümet Taiz’de Husilerle ateşkes ilan etti. Ardından El Kaide’yle çatışmaya başladı ve Mukalla şehrine girdi. (24 Nisan)
– Yemen’in en önemli şehirlerinden olan Taiz’de Husilerle Yemen güçleri arasında kısmi ateşkes sağlandı. (16 Nisan)
– Yemen’de, Birleşmiş Milletler’in yaptığı çağrı ile gece yarısından sonra ateşkes yürürlüğe girdi. Bugün iki tarafta ateşkesi ihlal etti. (11 Nisan)
2015-2025 yılları arasında ülkelerin reel GSYİH (GDP) büyümesini gösteren infografikte, en büyük büyümeyi Hindistan (77%) ve Çin (74%) gösterdiği dikkat çekiyor.
ABD, 30.3 trilyon dolarlık GSYİH ile lider konumunu sürdürüyor ancak büyüme oranı %28 ile gelişmekte olan ülkeler kadar yüksek değil. Almanya ve Japonya gibi gelişmiş ekonomiler de düşük büyüme gösteriyor (sırasıyla %10 ve %6).
En Büyük Ekonomiye Sahip 15 Ülkenin 2015-2025’teki Büyüme Oranları
Brezilya, Rusya ve Güney Kore gibi ülkeler orta seviyede büyüme kaydediyor, ancak Güney Kore %29 ile daha güçlü bir performans sergiliyor..
İngiltere, Fransa, İtalya ve Kanada gibi büyük ekonomiler %10-17 arasında büyüme göstermiş, yani istikrarlı bir büyüme trendi içinde..
En Büyük Ekonomiye Sahip 15 Ülkenin 2015 ve 2025’teki GSYİH’ları
1. Amerika Birleşik Devletleri: 2015 – $23.7T, 2025 – $30.3T
2024 BM Dünya Nüfus Beklentileri (UN World Population Prospects 2024) verilerine göre en fazla göç veren ülkeler ve kaybettikleri nüfus sayıları aşağıda belirtilmiş. Pakistan ve Sudan en büyük göç veren ülkeler olurken, Türkiye, Ukrayna ve Yunanistan gibi ülkeler de ciddi kayıplar yaşadı. Göçün temel nedenleri ekonomik kriz, savaş, işsizlik ve daha iyi yaşam arayışı…
